Dorp herdenkt met rozen en stille tocht
In Noordbroek is de dodenherdenking breed gedragen. In de ochtend werden witte rozen gelegd bij Stolpersteine en graven van oorlogsslachtoffers. Tijdens de bijeenkomst sprak Wesley Ferwerda over het verdwijnen van ooggetuigen en de noodzaak om hun verhalen door te geven. Na een stille tocht volgden de kranslegging, de Last Post en twee minuten stilte.
Daarna was er ruimte voor ontmoeting.
Noordbroek – Witte rozen bij voordeuren en graven vormden maandag in Noordbroek het eerste teken van herdenken. Verspreid door het dorp werd in de ochtend al stilgestaan bij oorlogsslachtoffers, nog voordat de gezamenlijke herdenking begon.
Herdenken begint in de straten
Bij zeven adressen met Stolpersteine en drie graven van oorlogsslachtoffers werden witte rozen gelegd. Daarmee werd de herinnering zichtbaar gemaakt in het dorp en kregen slachtoffers letterlijk een plek in het dagelijks leven van inwoners.
Indringende woorden van Wesley Ferwerda
’s Avonds kwamen inwoners samen in MFC De Noordsuythoeve. Tijdens de bijeenkomst werd een kaars ontstoken ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en latere oorlogssituaties.
Ferwerda stond stil bij de littekens die de oorlog heeft achtergelaten, niet alleen bij ooggetuigen, maar ook bij hun kinderen en kleinkinderen. Volgens hem komt er een moment waarop die ooggetuigen er niet meer zijn. Dan blijven alleen hun verhalen, lessen en waarschuwingen over.
Hij benadrukte dat herdenken daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt. Iedereen is volgens hem erfgenaam van die geschiedenis. Tegelijkertijd stelde hij scherpe vragen over hoe het kon gebeuren dat mensen werden uitgesloten, opgepakt en vermoord, ook in Noordbroek zelf.
Daarbij noemde hij de familie van Filippus, Max, Oscar en Daniël en hun zus Amalia. Ook haar jonge kinderen Betsie en Evalientje werden slachtoffer van de oorlog. Met deze voorbeelden bracht hij de geschiedenis dichtbij.
Ferwerda ging ook in op de rol van gewone mensen in oorlogstijd. Mensen die hielpen en zich verzetten, maar ook mensen die zwegen of meewerkten. Volgens hem begint onrecht vaak klein, met woorden en uitsluiting, en groeit het stap voor stap. Juist daarom is het belangrijk om alert te blijven.
Hij trok de lijn door naar het heden, waar oorlogen nog altijd levens ontwrichten. Voor mensen die midden in een oorlog leven, maakt het niet uit hoe die wordt genoemd: het is de oorlog die hun leven raakt.
Gedicht en bijdrage van jongeren
Ferwerda sloot zijn toespraak af met het gedicht Ben Ali Libi van Willem Wilmink.
Ook jongeren leverden een bijdrage aan de herdenking. Een leerling van groep 8 van de Inspecteur Amerikaschool droeg een gedicht voor en het kinderkoor van de basisschool zorgde voor een muzikaal moment. Daarnaast werd een persoonlijk oorlogsverhaal gedeeld door een lid van het 4 mei-comité.
Stille tocht en kranslegging
Na de bijeenkomst volgde een stille tocht naar het herdenkingsmonument in ‘Dokters Toen’. Daar legde Ferwerda samen met Klokkenluuders Noordbrouk een krans. Met het spelen van de ‘Last Post’ en de twee minuten stilte werd het dorp volledig stil.
Aansluitend klonk het Wilhelmus en verzorgde koor New Ballad enkele liederen. Bezoekers kregen daarna de gelegenheid om bloemen of bloesemtakken neer te leggen bij het monument.
Samen afsluiten
In Gockingaheem werd de avond afgesloten met koffie, thee en ruimte om na te praten. Daarmee kreeg de herdenking een gezamenlijk en verbonden einde.
Gedicht Ben Ali Libi van Willem Wilmink:
Op een lijst van artiesten, in de oorlog vermoord, staat een naam waarvan ik nog nooit had gehoord, dus keek ik er met verwondering naar: Ben Ali Libi. Goochelaar. Met een lach en een smoes en een goocheldoos en een alibi dat-ie zorgvuldig koos, scharrelde hij de kost bij elkaar: Ben Ali Libi, de goochelaar. Toen vonden de vrienden van de Weduwe Rost dat Nederland nodig moest worden verlost van het wereldwijd joods-bolsjewistisch gevaar. Ze bedoelden natuurlijk die goochelaar. Wie zo dikwijls een duif of een bloem had verstopt, kon zichzelf niet verstoppen, toen er hard werd geklopt. Er stond al een overvalwagen klaar voor Ben Ali Libi, de goochelaar.
In ’t concentratiekamp heeft hij misschien zijn aardigste trucs nog wel eens laten zien met een lach en een smoes, een misleidend gebaar, Ben Ali Libi, de goochelaar. En altijd als ik een schreeuwer zie met een alternatief voor de democratie, denk ik: jouw paradijs, hoeveel ruimte is daar voor Ben Ali Libi, de goochelaar.
Voor Ben Ali Libi, de kleine schlemiel, hij ruste in vrede, God hebbe zijn ziel.
