Gemeente blikt vooruit met voorjaarsnota 2026
Op 2 juli blikt de gemeenteraad enkele jaren vooruit tijdens de bespreking van de voorjaarsnota 2026. Veel aandacht ging uit naar de miljoenen tekorten die door wijzigingen in het gemeentefonds vanaf 2028 ontstaan.
De grootste tekorten blijven in de jeugdzorg, waarin momenteel een grote stelselhervorming plaatsvindt. Ook de uitvoering van de Omgevingswet vraagt de komende jaren om een grote inspanning.
MIDDEN-GRONINGEN – Op 2 juli sprak de gemeenteraad over de voorjaarsnota 2026. Het is een belangrijk jaarlijks moment waarop het gemeentebestuur vooruit blikt op beleidsontwikkelingen en financiële uitdagingen voor de komende jaren. Veel aandacht ging uit naar de miljoenentekorten die vanaf 2028 ontstaan door wijzigingen in het gemeentefonds. De grootste tekorten blijven in de jeugdzorg, waarin een grote stelselhervorming gaande is.
Voorbereiden op bezuinigingen
In 2028 is er een mogelijk begrotingstekort van 11 miljoen euro, oplopend tot bijna 16 miljoen euro in 2030. Het zogenoemde ravijnjaar werd in 2026 afgewend door miljardensteun vanuit het Rijk. Of dat weer gebeurt in 2028 is nog onzeker. De fractie van PRO vindt daarom dat het tijd is om alvast kaders te stellen voor mogelijke bezuinigingen.
Fractievoorzitter Roshano Dewnarain: ‘We hebben net een coalitieakkoord gehad en onze fractie miste hierin een afwegingskader voor de mogelijke toekomstige bezuinigingen. Dit had meer duidelijkheid gegeven.’
Het college geeft aan dat deze kaderstelling nog niet goed mogelijk is omdat onderzoeken over de nieuwe verdeling van het gemeentefonds nog lopen en het dus onduidelijk is hoe de financiën zich zullen ontwikkelen. Wethouder financiën en sociaal domein Evert Offereins: ‘We wachten nog op een besluit vanuit Den Haag over hoe de verdeling van het gemeentefonds er precies uit zal komen te zien. Wij hopen met de septembercirculaire meer duidelijkheid te hebben.’
Boter bij de vis
De SP vroeg aandacht voor een landelijke oplossing. Fractievoorzitter Joke Lesman: ‘Als wij de enige gemeente waren met zulke tekorten, dan lag het aan ons, maar dit probleem speelt in alle kleine en middelgrote gemeenten. Dit probleem zit in de verdeling van het gemeentefonds. Als de regering wil dat wij bepaalde taken uitvoeren dan moet er ook boter bij de vis.’
Jeugdzorg
De grootste tekorten blijven in de jeugdzorg. Het huidige stelsel is al jaren financieel onhoudbaar en landelijk wordt er gewerkt aan een grote hervorming. Op lokaal niveau is er al veel gebeurd. De jeugdzorg is opgedeeld in drie segmenten. De basishulp zal worden uitgevoerd door Kwartier Zorg en Welzijn. Aanvullende en specialistische hulp wordt regionaal ingekocht, waarbij de gemeenten nauwere samenwerkingen zoeken met zorgpartijen, in tegenstelling tot het open house-model dat nu nog geldt. Hierbij kunnen zorgaanbieders vrij inschrijven op zorgvragen.
Wethouder Offereins: ‘We willen voorkomen dat kinderen telkens doorgeschoven worden van de ene naar de andere zorgaanbieders. Het is de bedoeling dat een groep aanbieders voortaan verantwoordelijkheid behoudt voor de zorg van een kind.’
Daarnaast wordt er aangestuurd op meer preventie, onder meer door de basishulp laagdrempelig en dicht aan huis te organiseren. De nieuwe systematiek moet niet alleen tot lagere kosten leiden, maar ook tot betere zorg voor jongeren. Wel is het nog wachten op een definitieve hervorming van de landelijke Jeugdwet.
Uitvoering Omgevingswet
Een andere grote uitdaging is de verplichting voor gemeenten om voor eind 2032 een integraal Omgevingsplan uit te werken. Dit moet volgens de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in werking trad. De wet beoogt versnippering tegen te gaan en eenheid in beleid en dienstverlening te brengen. In dit Omgevingsplan moet al het bestaande gemeentebeleid worden samengebracht en geharmoniseerd: een enorme ambtelijke opgave.
Wethouder Lianna Bogema: ‘Dit vergt enorm veel van onze organisatie. We hebben nu heel veel bestemmingsplannen en die moeten samen één integraal omgevingsplan worden. Daar moeten we de komende jaren mee aan de slag.’ Vooralsnog komen er geen extra financiële middelen vanuit het Rijk.
Begrotingsdebat najaar
De voorjaarsnota behandelt veel verschillende opgaven en is hier te zien.
Waar de voorjaarsnota nog op hoofdlijnen vooruitblikt, zal het echte politieke debat pas plaatsvinden tijdens het begrotingsdebat in het najaar. Daar worden beleidskeuzes concreter en dus beter toetsbaar.
Vanaf nu geldt voor het gemeentebestuur eerst het zomerreces. De eerste raadscommissievergadering staat gepland voor eind augustus.
