Vergeten familiefilms na 80 jaar bekeken
Bij de Groninger Archieven zijn bijzondere familiefilms opgedoken. Ron van Hasselt bracht een oud blik met smalbeeldfilms van zijn oom. Daarop staan onder meer zijn nichtjes Els en Karla, die in Auschwitz zijn vermoord. De beelden tonen een Joods gezinsleven vóór de oorlog.
De films zijn nu, ruim tachtig jaar later, voor het eerst bekeken en gedigitaliseerd.
Midden-Groningen – Een bijzonder en aangrijpend stuk familiegeschiedenis is in 2025 aan het licht gekomen toen Ron van Hasselt uit Groningen zich meldde bij de Groninger Archieven. Hij bracht een oud, roestig blik mee met sterk ruikende filmrollen van zijn oom Jakob van Hasselt. Op de smalbeeldfilms staan onder meer beelden van Jakobs jonge dochters Els en Karla, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Auschwitz zijn vermoord. Hun ouders overleefden de oorlog, maar hebben de films nooit teruggekeken.
Meer dan tachtig jaar later bekeek René Duursma van de Groninger Archieven de beelden voor het eerst. Daarop is het dagelijks leven te zien van een Joods gezin in Amsterdam, evenals opnamen uit Haulerwijk en Groningen. Ook zijn er bewegende beelden van Simon van Hasselt. Jakob (Jaap) van Hasselt was een van zes broers uit Slochteren en een jongere broer van Simon van Hasselt, die in Groningen bekend was als hoofd van de Joodse school. Simon werd samen met zijn gezin op 12 februari 1943 vermoord in Auschwitz.
“Het is heel emotioneel om bewegende beelden te zien van mensen die je niet hebt gekend, maar van wie je de geschiedenis kent,” zegt Ron van Hasselt. “Je ziet hoe ze opgroeien, spelen en lachen. Het komt als een mokerslag binnen als je beseft wat er later met hen is gebeurd.” Op de beelden herkende hij ook zijn vader. “Dat maakt het van onschatbare waarde.” Van Hasselt was executeur van de nalatenschap van zijn oom en tante, maar vond daarin aanvankelijk niets over de kinderen. Later begon hij zelf onderzoek te doen naar de familiegeschiedenis. Foto’s van Els en Karla bleken schaars.
Via een neef kreeg hij eind 2024 de beschikking over een grote kist met familiebezittingen. “Hij vond de geschiedenis te moeilijk en emotioneel,” aldus Van Hasselt. In de kist zaten twee filmblikken met in totaal 63 smalbeeldfilms. De kwetsbare films zijn inmiddels door de Groninger Archieven gedigitaliseerd.
Vrijdag verschijnt een boek van Van Hasselt waarin ook aandacht is voor deze vondst. Op 4 mei, tijdens de Dodenherdenking, spreekt hij in Hellum.
