Voxpop: Ken jij je buren nog?
Even bij de buren op de koffie? Of gezamenlijk activiteiten ondernemen op het pleintje voor de deur? Dat wat vroeger vrij normaal leek, lijkt tegenwoordig minder vanzelfsprekend. Dat bleek uit diverse gesprekken met inwoners in het winkelcentrum De Hooge Meeren.
Onderzoeken van het Sociaal Planbureau Groningen en het CBS naar onder meer sociale samenhang, participatie en eenzaamheid laten een gemengd beeld zien.
HOOGEZAND – Even bij de buren op de koffie? Een oogje in het zeil houden als ze op vakantie zijn? Of gezamenlijk activiteiten ondernemen op het pleintje voor de deur? Dat wat vroeger vrij normaal leek, lijkt tegenwoordig minder vanzelfsprekend. Dat bleek uit diverse gesprekken met inwoners in het winkelcentrum De Hooge Meeren.
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen vroegen we inwoners naar onderwerpen in het kader van leefbaarheid in Midden-Groningen. Het onderwerp ‘elkaar kennen in de buurt’ leverde veel betrokken reacties.
Het is verleidelijk om te denken dat vroeger alles beter was, maar onderzoeken laten ook een gemengd beeld zien.
Sociaal Planbureau Groningen
Het Sociaal Planbureau Groningen en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houden cijfers bij over sociale samenhang, eenzaamheid, vertrouwen en maatschappelijke participatie.
Op ’tevredenheid met sociale contacten in dorp of wijk’ scoort Midden-Groningen in 2024 met een 7,9 bijvoorbeeld relatief goed, net onder het landelijk gemiddelde. Wel geven sommige groepen lagere scores, waaronder inwoners zonder werk, arbeidsongeschikten, mensen met lage inkomens, huurders en mensen die minder tevreden zijn over hun eigen mobiliteit. In de regel geldt dat inwoners in plattelandsgebieden positiever zijn over de sociale samenhang van hun leefomgeving dan inwoners in verstedelijkte gebieden.
Anderzijds lijken gevoelens van eenzaamheid toe te nemen, een ontwikkeling die landelijk speelt. Van alle Groningers voelt 49% zich in 2022 in enige mate eenzaam. In 2012 lag dit aandeel nog op 37%, in 2016 op 43% en in 2020 op 47%. In 2022 geldt voor 15% van de Groningers van 18 tot 65 jaar dat zij zich sterk eenzaam voelen. Dat is de afgelopen jaren sterk gestegen van 8% in 2012, naar 11% in 2020, naar 15% in 2022 (Sociaal Planbureau Groningen).
Vrijwilligerswerk wordt onder meer door het CBS beschouwd als een belangrijke indicator voor een sterke en betrokken samenleving. Sinds 2012 wordt het landelijk gemeten. Het aandeel van mensen dat vrijwilligerswerk doet toont, afgezien van een dip in de corona-periode, sinds 2012 een relatief stabiele trend. Zo doet grofweg een kwart van de Nederlandse bevolking wekelijks of maandelijks vrijwilligerswerk (Vrijwilligerswerk, 2024, CBS).
Tegelijkertijd daalt het lidmaatschap bij verenigingen en organisaties sinds 2012 volgens het CBS. Dit was 62% in 2023/2024 tegenover 70% in de periode 2012/2014. De daling is het sterkst in de leeftijdscategorie 25-35 jaar, mensen met een herkomst buiten Nederland en mensen met een lager inkomen. Mensen zijn het vaakst lid van een sportvereniging (Ontwikkelingen in verenigingsleven, 2025, CBS).
Over de invloed van digitalisering op sociale cohesie heeft het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) in 2025 het onderzoek Digitaal vervlochten, maar ook verbonden? gepubliceerd. Het SCP spreekt onder meer over een moderne ‘netwerkmaatschappij’ met lossere verbindingen, tegenover een eerdere ‘massamaatschappij’ die haar wortels had in de industriële revolutie waarin grote groepen burgers zich verenigden in hechte collectieven (Digitaal vervlochten, maar ook verbonden? 2025, SCP).
