Gemeente sluit 2025 met plus van 8,8 mln

MIDDEN-GRONINGEN – De gemeente sluit 2025 af met een positief resultaat van 8,8 miljoen euro, dat blijkt uit de jaarstukken 2025 die werden gepresenteerd op 21 mei. Een fors deel van de middelen wordt gebruikt om de begrotingstekorten in 2026 en 2027 op te vangen. Ruim twee miljoen euro wordt toegevoegd aan de Algemene Reserve die nu op 18 miljoen euro uitkomt.

Ook blikt de gemeente vooruit in de voorjaarsnota 2026. Voor 2026 en 2027 blijft de situatie stabiel. Vanaf 2028 ontstaan er weer flinke tekorten met 11 miljoen euro in 2028, oplopend tot ruim 15 miljoen euro in 2030.

De financiële situatie is onvoorspelbaar geworden. Het gemeentefonds krimpt terwijl gemeentelijke taken groeien. Er dus structureel te weinig geld. Tekorten worden nu opgevangen met tijdelijke middelen vanuit het Rijk.

Wethouder voor financiën Markus Ploeger: ‘Elk jaar maken we een realistische begroting en zien we begrotingstekorten op papier. Maar elk jaar komen er door het jaar heen weer meevallers vanuit het Rijk waardoor we het jaar toch positief afsluiten. Dit jo-jo-beleid moet een keer ophouden.’

Tijdelijke compensaties vanuit het Rijk

Vorig jaar werd het beruchte ravijnjaar in 2026 afgewend door een miljardensteun vanuit het Rijk.

Lees ook: Ravijnjaar afgewend door miljardensteun

Door een nieuwe systematiek voor de bijstelling van het Gemeentefonds zou er in 2026 een tekort van 2,4 miljard euro ontstaan. Driekwart van de gemeenten zou in de rode cijfers belanden, aldus de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) destijds.  De grootste problemen zouden ontstaan in de jeugdzorg.

Op basis van advies van de Commissie Van Ark is er met terugwerkende kracht vanaf 2023 flink gecompenseerd door het Rijk voor de jeugdzorg. Midden-Groningen ontving 3,2 miljoen euro voor 2023 en 2024 en dit jaar ontving de gemeente nogmaals 1,8 miljoen euro. De middelen gaan in een reserve Jeugd en dekken de tekorten voor 2026 en 2027.

Maar dit is allemaal tijdelijk, want vanaf 2028 lopen de tekorten weer flink op en de krimp van het gemeentefonds is permanent. Het leidt tot een situatie waarin er structurele tekorten ontstaan die nu telkens opgevangen worden met tijdelijke compensaties.

Tegelijkertijd groeit het takenpakket van gemeenten nog altijd. De decentralisatie die begon met de grote stelselwijziging in het sociale domein in 2015 is sindsdien uitgebreid met taken op het gebied van inburgering, asielopvang, woningbouw, energietransitie of de uitvoering van de Omgevingswet. Veel taken worden betaald via Speciale Uitkeringen (SPUK’s) in plaats van via de Algemene Uitkering van het gemeentefonds.

Tekorten jeugdzorg

Veruit het meest nijpend zijn de tekorten in de jeugdzorg. In 2025 gaf Midden-Groningen zo’n 40 miljoen euro uit aan de jeugdzorg (op een totale begrotingsuitgave van 334 miljoen euro). Er wordt gewerkt aan een grote hervorming van het landschap die de zorglandschap moet vereenvoudigen, de taken beter verdeelt, meer inzet op preventie en uiteindelijk de kosten moet drukken.

Op gemeenteniveau is er al veel gebeurd. Per 2027 start de gemeente met een nieuwe inkoopstrategie, om het hoge aantal zorgaanbieders en versnipperde zorglandschap terug te brengen en plaats te maken voor gerichte aanbestedingen en samenwerkingen.

Lees ook: Inkoop jeugdzorg gaat op de kop

Maar volgens wethouder voor sociaal domein Evert Offereins is het hierbij ook wachten op het Rijk, die de hervorming van de Jeugdwet moet afronden. Ondertussen zijn de kosten in deze transitiefase juist extra hoog legt de wethouder uit. ‘Op dit moment zijn we een nieuw systeem aan het optuigen, terwijl we het oude systeem nog draaiende houden. Dit kost dus extra tijd en geld’, aldus wethouder Offereins.

Den Haag lijkt er vanuit te gaan dat de grote hervorming in 2028 is afgerond, want de voorgestelde besparingen zijn al doorgevoerd in de algemene uitkering voor 2028. Offereins: ‘We zien daardoor al grote tekorten ontstaan in dat jaar.’ Of de landelijke hervorming ook daadwerkelijk in 2028 is afgerond moet blijken.

Personeelstekorten

Op hetzelfde moment kampt de gemeente met personeelstekorten. De gemeente Midden-Groningen heeft in 2025 bijna 4 miljoen euro overgehouden in de begroting voor personeelskosten. Volgens wethouder Ploeger moet het wel in context worden van een totale personeelsbegroting van 80 tot 90 miljoen, ‘maar het valt wel op’, aldus de wethouder.

Het heeft voor een belangrijk deel te maken met de nieuwe wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA), die strenger toeziet op schijnzelfstandigheid. Het is daardoor voor de gemeente lastiger om freelancers in te huren. Daarnaast is er sprake geweest van uitval door ziekte en een relatief hoge doorstroom, aldus wethouder Ploeger.

Herverdeling gemeentefonds

Een mogelijk toekomstig probleem is een nieuwe verdeelsleutel voor het gemeentefonds. Deze valt naar verwachting negatief uit voor Midden-Groningen. In april concludeerde de Raad van het Openbaar Bestuur dat de nieuwe voorstellen van het kabinet voor de verdeelsleutel nog verbeterd moeten worden. Er moet onder andere meer rekening worden gehouden met huishoudens met lage inkomens.

Rustige start voor nieuwe college

De situatie blijft dus spannend voor de komende jaren. Voor dit jaar en volgend jaar is de begroting gedekt. Het college heeft bewust een Reserve Toekomstige Tekorten ingericht zodat het nieuwe college een rustige start kan maken in de komende anderhalf jaar.

Volgens Wethouder Ploeger moeten we ons niet blindstaren op de tekorten vanaf 2028: ‘Als ik terugkijk naar de afgelopen vier jaar hadden we elk jaar forse  begrotingstekorten, maar elk jaar lukte het toch weer om een sluitende begroting te krijgen.’