Gemeente wil bewoning op recreatieparken uitfaseren

MEERWIJCK / KROPSWOLDE – Sinds 31 maart is er ophef ontstaan bij inwoners op recreatiepark De Leine bij Kropswolde. Op die datum ontvingen inwoners namelijk een brief van de gemeente waarin het nieuwe beleid voor ‘wonen op recreatieparken’ wordt toegelicht. Het beleid werd in juni 2024 al van kracht, maar liep door een landelijk wetsvoorstel tijdelijk vertraging op.

Bewoners die woonachtig waren op een recreatiepark vóór 1 juni 2021 kunnen aanspraak maken op een persoonsgebonden vergunning. Bewoners die ná deze datum op het park kwamen wonen kunnen dit niet en zullen op termijn mogelijk moeten vertrekken. Voor arbeidsmigranten, wisselwoningen en mensen die om andere redenen tijdelijk geen huisvesting kunnen vinden zijn er mogelijkheden voor tijdelijke bewoning. Meer informatie kunt u hier vinden.

Permanente bewoning op recreatieparken is wettelijk niet toegestaan, maar vindt in de praktijk veel plaats. De gemeente heeft het vele jaren gedoogd maar wil sinds enkele jaren sterker inzetten op het herstel van de recreatieve functie van de parken. Met deze uitsterf-constructie wil de gemeente de permanente bewoning langzaam uitfaseren en recreatie herstellen.

Het is niet de eerste poging om dit te bewerkstelligen. Het dossier kent  een lange geschiedenis van wisselende politieke opvattingen en pogingen tot handhaving. Ondanks de ophef klinkt ook het sentiment bij bewoners: ‘Daar gaan we weer’.

Wonen op vakantieparken

Het Centraal Bureau voor de Statistiek schat dat er landelijk zo’n 60 duizend mensen op vakantieparken wonen. Sommige gemeenten kiezen ervoor om het te legaliseren, andere gemeenten zetten juist in op herstel van de recreatieve functie. In kader van de woningnood en de instructieregel van de voormalige minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Mona Keijzer is het onderwerp afgelopen periode regelmatig in het nieuws geweest.

Bungalowpark De Leine

Bungalowpark De Leine is in de jaren ’90 ontworpen als recreatiepark. De honderd bungalows zijn gelegen aan het Zuidlaardermeer, dat met jachthavens, horecabedrijven en campings een toplocatie is voor recreatie. Particulieren konden hier vanaf 1996 een kavel kopen met een chalet uit een catalogus.

(plannen voor bungalowpark De Leine eind jaren ’90)

Het plan werd groots opgezet. Er zou onder meer een winkel komen, receptie, tennisbaan, een avontureneiland en een zelfs centrumgebouw met zonnestudio’s en whirlpools. Echter, zover is het nooit gekomen. In de praktijk zijn veel bungalows sinds het begin permanent bewoond en recreatieve voorzieningen op het park zijn nooit goed van de grond gekomen.

Een duidelijke lijn vanuit de gemeente heeft ontbroken. Hoewel permanente bewoning wettelijk nooit is toegestaan, heeft de gemeente de bewoning lange tijd gedoogd en zijn er door de jaren veel gedoogbeschikkingen (later persoonsgebonden overgangsrechten) afgegeven. De eerdere peildatum die hierbij werd gehanteerd was 2005.

Het park is inmiddels als een klein dorp geworden, verdeeld in een kleine honderd kavels die in particulier bezit zijn, waarbij de VVE zelf zorg draagt voor onder meer de wegen en riolering.

Recreatiesector stimuleren

De doelstelling om van De Leine alsnog een succesvol recreatief park te maken leeft echter nog altijd bij de gemeente, een doelstelling die in 2022 zelfs extra kracht bijkreeg met de vaststelling van de Visie Vrijetijdseconomie.

Gemeente Midden-Groningen: ‘Voor Midden-Groningen zien we rondom het Zuidlaardermeergebied en ’t Roegwold voldoende kansen voor recreatief hoogstaande verblijfslocaties, zoals vakantieparken. Op lange termijn betekent dit dat De Leine moet functioneren als een gezond en aantrekkelijk recreatiepark, passend binnen een sterker regionaal recreatief systeem.’ Ook vanuit het provinciebestuur is het beleid er de afgelopen jaren op gericht om de recreatiesector in de provincie te versterken.

Om een duidelijke lijn te kunnen voeren heeft de gemeente in 2023 een onderzoek laten uitvoeren naar het recreatieve potentieel van alle vakantieparken in de gemeente. Hierbij was de vraag of er ruimte moet zijn voor permanente bewoning een belangrijke vraag. Volgens het eindoordeel van het onderzoek is er voldoende recreatief potentieel in de parken aanwezig om vast te houden aan een recreatieve bestemming.

Nieuw beleid – Peildatum 1 juni 2021

In juni 2024 koos de gemeente daarom voor een nieuwe uitsterf-constructie met een nieuwe peildatum van 1 juni 2021 (lees boven). De gemeente schat dat de groep inwoners die buiten de boot zal vallen met de nieuwe peildatum klein is. Volgens de bewonerscommissie zou het om zo’n 18 bewoners gaan.

Het kan zijn dat bewoners onder het landelijke wetsvoorstel van voormalig minister Mona Keijzer om bewoning op recreatieparken in kader van de woningnood voor tien jaar mogelijk te maken toch nog aanspraak kunnen maken op een tijdelijke vergunning. Dat zal moeten blijken. Het voorstel ligt sinds oktober 2025 bij de Tweede Kamer.

Lees ook: Peildatum 1 juni 2021 voor vakantieparken 

De gemeente stelt dat de peildatum van 1 juni 2021 juridisch uitlegbaar is, omdat per dat jaar het beleid Handhavend optreden tegen onrechtmatige bewoning van recreatieverblijven in werking trad. Onduidelijkheid die er destijds wellicht nog bestond zou daarmee moeten zijn opgeheven. In eerste plaats kijkt de gemeente naar inschrijving in het Basisregister Persoonsgegevens (BRP). Bewoners kunnen daarnaast op diverse wijze aantonen dat zij permanent woonachtig zijn geweest op het recreatiepark.

Het beleid stond afgelopen jaar in de wachtstand in verband met de landelijke instructieregel. Volgens de gemeente is inmiddels duidelijk geworden dat het landelijke wetsvoorstel in grote lijnen niet in conflict is met het gemeentelijke beleid.

Schipperend beleid

De brief van 31 maart heeft opnieuw veel stof doen opwaaien bij de bewoners. Bewoners die al tien tot twintig op het park wonen hebben al diverse politieke discussies en pogingen tot handhaving meegemaakt. Voorzitter van de bewonerscommissie Anda de Vries: ‘Om de paar jaar komt de discussie weer bovendrijven en gaan ze weer handhaven.’

Door het jarenlange gedoogbeleid is er onduidelijkheid ontstaan en een discrepantie tussen wet en praktijk. Uit gesprekken met bewoners blijkt dat een belangrijk signaal is uitgegaan van het feit dat bewoners zich op het park konden inschrijven binnen de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens – tegenwoordig het BRP. Dit heeft bij de bewoners de indruk gewekt dat bewoning werd toegestaan door de gemeente.

We spraken twee bewoners die in 2023 een vakantiewoning zijn gaan huren voor permanente bewoning en dus buiten de boot zouden vallen: ‘Het huisje stond te huur op facebook. Het is een prachtig paradijs hier en wij hadden een nieuwe woning nodig. Wij kregen te horen dat we hier 365 dagen per jaar kunnen zijn. Wij hebben ons ingeschreven in het BRP en we kregen niks terug van de gemeente.’

Men weet wel dat het een recreatiewoning is, maar hoort van de verhuurder of makelaar dat het allemaal niet zo’n vaart loopt, dat er geen handhaving plaatsvindt en merkt dat zelfs inschrijving in het BRP mogelijk is. Er lijkt dan ook een sentiment te zijn ontstaan van: ‘Ze proberen het al dertig jaar. Het zal wel zo’n vaart niet lopen.’

Handhaving en weerstand

De pogingen tot handhaving die wel zijn ondernomen hebben in het verleden tot veel weerstand geleid. De Vries verwijst naar 2021: ‘Mannetjes kwamen het park in om door de ramen te gluren, mensen voelden zich niet meer vrij in hun eigen huis .’ In navolging daarvan koos de gemeente voor lotingssysteem waarbij bewoners jaarlijks willekeurig werden geselecteerd voor controle. Het was de fractie van Gemeentebelangen die in 2022 aantrad in het college en op de rem trapte. Fractievoorzitter Jan Velthuis noemde het beleid ‘onmenselijk’.

Al jarenlang is er door politieke fracties wisselend gepleit voor het toestaan van de permanente bewoning, mede omdat handhaving in de praktijk erg moeilijk is, want hoe controleer je op de grens van eigen recreatief gebruik en permanente bewoning? En hoe doe je dit op een effectieve en acceptabele manier?

Teleurstelling

Het nieuwe beleid wordt door velen ook als een grote teleurstelling ervaren. We spraken een bewoner op relatief hoge leeftijd die al bijna twintig jaar woonachtig is op De Leine: ‘Mijn dochter woont nu in een slechte wijk in de stad. Als ik kom te overlijden kan ik mijn woning dus niet overdragen aan mijn dochter, terwijl hier een prachtige plek voor haar is.’ Dat voelt volgens haar wrang, zeker nu er sprake is langdurige woningnood.

Menselijke maat

Volgens de gemeente komt het beleid met de nieuwe peildatum ook tegemoet aan de belangen van de bewoners. Wethouder Mellies: ‘We gaan dit met een menselijke maat aanvliegen. Mensen die tussen wal en schip vallen moeten de kans hebben om iets anders te vinden. Er komt sowieso een begunstigingstermijn van een half jaar en dan geldt er nog een hardheidsclausule voor maatwerk.’

Een noot voor bewoners op De Leine

De brief van 31 maart schoot bij veel mensen in het verkeerde keelgat omdat een persoonlijke aanhef ontbrak, alsook een handtekening van de wethouder en contextuele informatie. Volgens de communicatie-adviseur bij de gemeente was dit een onbedoelde technische fout. De derde bladzijde van de brief ontbrak, waardoor niet de volledige brief is aangekomen. Op dit moment stuurt de gemeente nieuwe brieven uit met een excuses.